Trong bài giáo lý tại buổi Tiếp kiến chung sáng thứ Tư ngày 27/5/2026, Đức Thánh Cha Lêô XIV suy tư về Hiến chế Sacrosanctum Concilium của Công đồng Vatican II, Hiến chế về Phụng vụ thánh, trong hai chiều kích truyền thống và sự phát triển. Ngài khuyến khích các tín hữu luôn trân trọng và tôn kính phụng vụ, đặc biệt là trong việc cử hành các mầu nhiệm thánh. Ngài mời gọi các linh mục hãy tôn trọng các văn bản và quy phạm của phụng vụ.

Đức Giáo hoàng Piô XII gọi Giáo hội là một “hữu thể sống” cần phải phát triển, trưởng thành và thích nghi với hoàn cảnh. Do đó, Đức Thánh Cha Lêô giải thích, vì mong muốn đời sống Kitô hữu được phát triển và năng động, Công đồng Vatican II nhận thấy đã đến lúc cần điều chỉnh một số yếu tố có thể thích ứng trong phụng vụ để đảm bảo sự mạnh mẽ và sức sống cho Giáo hội, để củng cố và canh tân các Kitô hữu, và để thúc đẩy sự hiệp nhất và rao giảng Tin Mừng cho mọi người. Công đồng khẳng định rằng sự tiến bộ chính đáng trong phụng vụ cũng phải bảo tồn truyền thống tốt đẹp và rằng một số yếu tố của phụng vụ không bao giờ có thể thay đổi vì những điều này được Thiên Chúa thiết lập.

@Vatican Media

“Bảo tồn truyền thống lành mạnh và mở đường cho một sự tiến bộ chính đáng”

Để giúp các tín hữu nhận lãnh sự phong phú của các ân sủng được phân phát từ phụng vụ thánh, Hiến chế Sacrosanctum Concilium, bằng một công thức rất hiệu quả, đã nêu lên đường hướng cần theo: “bảo tồn truyền thống lành mạnh và mở đường cho một sự tiến bộ chính đáng” (SC, 23).

Truyền thống tự nó cũng bao hàm, một cách nào đó, sự tiến bộ

Đức Giáo hoàng Bênêđictô XVI đã đón nhận trong lời tuyên bố định hướng ấy “chương trình cải tổ” của các Nghị phụ Công đồng, “trong thế quân bình giữa truyền thống phụng vụ của quá khứ và tương lai”, đồng thời ghi nhận rằng “không ít lần người ta đặt truyền thống và sự tiến bộ đối lập với nhau một cách vụng về”, trong khi “trong thực tế, hai khái niệm này bổ túc cho nhau: truyền thống tự nó cũng bao hàm, một cách nào đó, sự tiến bộ. Có thể nói rằng dòng sông truyền thống cũng mang trong mình nguồn mạch của mình và hướng về cửa biển” (Diễn văn nói với các tham dự viên Đại hội kỷ niệm 50 năm thành lập Học viện Giáo hoàng về Phụng vụ Thánh Anselmo, 6/5/2011)

Những thay đổi trong phụng vụ giúp tín hữu tham dự hơn vào  mầu nhiệm Vượt Qua của Đức Kitô

Công đồng khẳng định tính hợp pháp của sự tiến triển ấy, vốn bắt nguồn từ Truyền thống đích thực. Truyền thống này phân biệt, trong phụng vụ, “một phần bất biến, vì do Thiên Chúa thiết lập”, với “những phần có thể thay đổi, những phần theo dòng thời gian có thể hoặc thậm chí phải thay đổi, nếu đã có chen vào đó những yếu tố không đáp ứng hoặc ít phù hợp với bản chất thâm sâu của phụng vụ” (SC, 21). Những thay đổi loại này đã diễn ra liên tục qua các thế kỷ, nhằm giúp các tín hữu, qua các hành vi nghi lễ, tham dự một cách có hiệu quả vào mầu nhiệm Vượt Qua của Đức Kitô, nền tảng của đức tin Kitô giáo. Việc phụng tự của Giáo hội vì thế đã “nhập thể” trong các hình thức văn hóa của từng thời đại và có khả năng tác động trên các hình thức ấy, thậm chí biến đổi chúng. Như thế, phụng vụ đã là động lực truyền giáo qua các thế kỷ. Ngày nay cần đổi mới năng lực này trong sự tiếp nối với truyền thống Công giáo đích thực và sống động, nghĩa là theo một năng động một lần nữa đưa các tín hữu đến sự sung mãn của chân lý.

Tránh gây mất phương hướng cho các tín hữu

Vì thế, có thể hiểu tại sao các Nghị phụ Công đồng đã khuyến nghị việc duyệt xét các nghi thức, khi điều đó tương ứng với “một lợi ích thiết thực và chắc chắn của Giáo hội”, luôn được thực hiện “với sự quan tâm là các hình thức mới phải thể hiện một cách nào đó sự tiến bộ mang tính hệ thống từ những hình thức đã có” (SC, 23). Vì lợi ích của toàn thể Giáo hội, trước mọi cải tổ, phải luôn “tiến hành việc nghiên cứu cẩn thận về thần học, lịch sử và mục vụ” (ibid.). Huấn quyền của Công đồng, theo hướng này, mời gọi tránh gây mất phương hướng cho các tín hữu, bằng cách khuyên ngăn bất cứ ai tự ý thêm vào, bớt đi hoặc sửa đổi điều gì trong phụng vụ theo sáng kiến riêng của mình (x. SC, 22). Tiến trình mà Hiến chế Công đồng gợi lên hoàn toàn không làm tổn hại sự hiệp thông trong Giáo hội: trái lại, nó nhằm khẳng định và cổ võ sự hiệp thông ấy.

Tôn trọng phụng vụ

Vì thế, tôi khuyến khích tất cả những ai được mời gọi chuẩn bị việc cử hành các mầu nhiệm thánh, đặc biệt là các linh mục thi hành thừa tác vụ chủ sự phụng vụ, luôn giữ lòng tôn trọng đối với các bản văn và các quy định của phụng vụ, vốn phát sinh từ thái độ nội tâm sẵn sàng và tín thác nơi Thiên Chúa, biểu lộ lòng khiêm nhường trước sự cao cả của Người và lòng trung thành chân thành đối với sự hiệp thông Giáo hội.

Buổi Tiếp kiến kết thúc với Kinh Lạy Cha và phép lành Đức Thánh Cha ban cho mọi người.

Vatican News